เมื่อวันที่ 23 พฤษภาคม 2569 รศ.ดร.ทวีศักดิ์ กฤษเจริญ คณบดีคณะบัณฑิตวิทยาลัยการจัดการและนวัตกรรม (Graduate School of Management and Innovation: GMI) มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี (มจธ.) พร้อมคณะนักวิจัยจากศูนย์นวัตกรรมโลจิสติกส์ GMI เข้าร่วมกิจกรรม “เหนือสานสร้าง เลิกเผา เป๋าตุง” ภายใต้โครงการ “PMUC Zero Burn to Earn: เลิกเผา เป๋าตุง” ณ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ซึ่งจัดขึ้นโดยหน่วยบริหารและจัดการทุนด้านการเพิ่มความสามารถในการแข่งขันของประเทศ (บพข.) เพื่อรายงานความก้าวหน้าและความสำเร็จของการดำเนินงานร่วมกับภาคีเครือข่ายในการแก้ไขปัญหาฝุ่น PM2.5 อย่างยั่งยืน

ภายในงาน ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ได้ติดตามผลการดำเนินงาน พร้อมเน้นย้ำแนวทางการแก้ปัญหาด้วยเศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy) ที่เชื่อมโยงงานวิจัย ภาคเอกชน และชุมชนให้สามารถสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจจากวัสดุเหลือทิ้งทางการเกษตรได้อย่างเป็นรูปธรรม

ในโอกาสดังกล่าว รศ.ดร.ทวีศักดิ์ ได้นำเสนอบทบาทและการมีส่วนร่วมของ ศูนย์นวัตกรรมโลจิสติกส์ GMI มจธ. ซึ่งรับผิดชอบการพัฒนาแนวคิดและเครื่องมือด้านการจัดการโซ่อุปทานและโลจิสติกส์ เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการรวบรวม ขนส่ง และเชื่อมโยงวัสดุเหลือทิ้งทางการเกษตรเข้าสู่กระบวนการแปรรูปและการใช้ประโยชน์เชิงพาณิชย์ ตลอดจนการพัฒนาระบบจับคู่ความต้องการระหว่างผู้มีวัสดุเหลือทิ้งกับผู้ประกอบการที่ต้องการใช้วัตถุดิบในภาคอุตสาหกรรม

รศ.ดร.ทวีศักดิ์ กล่าวว่า

“หัวใจสำคัญของโครงการ ‘เลิกเผา เป๋าตุง’ คือการทำให้วัสดุเหลือทิ้งทางการเกษตรไม่ใช่ภาระ แต่กลายเป็น ‘ทรัพยากรที่มีมูลค่า’

KMUTT เข้ามาช่วยออกแบบ Matching System หรือระบบจับคู่ระหว่าง Supply และ Demand ให้มาเจอกันอย่างเหมาะสม ตั้งแต่ต้นน้ำ คือเกษตรกรและวัสดุเหลือทิ้ง กลางน้ำ คือการรวบรวม แปรรูป และขนส่ง ไปจนถึงปลายน้ำ คือผู้ผลิตสินค้านวัตกรรมและตลาด

เมื่อเรารู้ว่า ‘ใครมีอะไร อยู่ที่ไหน ต้องการอะไร และขนส่งอย่างไรให้คุ้มที่สุด’ ระบบโลจิสติกส์จะช่วยลดต้นทุน ลดความสูญเปล่า และเพิ่มประสิทธิภาพของทั้งโซ่อุปทาน

สิ่งสำคัญคือ ทุกกิจกรรมในระบบนี้ต้องสร้างมูลค่า ไม่ว่าจะเป็นการเก็บ การรวม การขนส่ง การแปรรูป หรือการนำไปใช้ประโยชน์

นี่คือบทบาทของ KMUTT ในการเชื่อมองค์ความรู้ เทคโนโลยี และโลจิสติกส์ เพื่อเปลี่ยนการ ‘เผา’ ให้เป็น ‘รายได้’ และสร้างระบบเศรษฐกิจสีเขียวที่ยั่งยืนครับ”

โครงการ “PMUC Zero Burn to Earn: เลิกเผา เป๋าตุง” มุ่งพัฒนาและยกระดับโซ่คุณค่าของเศษวัสดุทางการเกษตรในพื้นที่ภาคเหนือ ผ่านการบูรณาการองค์ความรู้ด้านนวัตกรรม เทคโนโลยี โลจิสติกส์ และกลไกทางเศรษฐศาสตร์ เพื่อสร้างแรงจูงใจให้เกษตรกรและชุมชนสามารถสร้างรายได้จากวัสดุเหลือทิ้งแทนการเผาในที่โล่ง อันเป็นสาเหตุสำคัญของปัญหาฝุ่น PM2.5

การมีส่วนร่วมของ มจธ. ผ่านศูนย์นวัตกรรมโลจิสติกส์ GMI ถือเป็นกลไกสำคัญในการพัฒนา ระบบนิเวศด้านโลจิสติกส์ (Logistics Ecosystem) และ ระบบจับคู่ความต้องการ (Matching System) ที่ช่วยเชื่อมโยงผู้มีส่วนได้ส่วนเสียตลอดทั้งห่วงโซ่คุณค่า ตั้งแต่เกษตรกร กลุ่มชุมชน ผู้ให้บริการขนส่ง โรงงานแปรรูป ไปจนถึงภาคอุตสาหกรรมปลายน้ำ เพื่อให้การจัดการวัสดุเหลือทิ้งทางการเกษตรเกิดประสิทธิภาพสูงสุด สามารถลดต้นทุน เพิ่มรายได้ และสร้างผลกระทบเชิงบวกทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน

โครงการดังกล่าวยังเป็นตัวอย่างของการนำองค์ความรู้จากมหาวิทยาลัยไปใช้แก้ไขปัญหาสำคัญของประเทศ ผ่านการทำงานร่วมกันระหว่างภาครัฐ ภาคเอกชน ชุมชน และสถาบันการศึกษา เพื่อผลักดันการเปลี่ยนผ่านสู่เศรษฐกิจหมุนเวียนและสังคมคาร์บอนต่ำในอนาคต